راز طراحی لوگوی دانشگاه تهران؛ پلی میان دانش و تاریخ ایران
لوگوی دانشگاه تهران یکی از غنیترین و پرمفهومترین نمادهای بصری در میان نهادهای آموزشی ایران است. در بالای این لوگو، دو بال متقارن دیده میشود که نهتنها زیبایی بصری دارند، بلکه داستان و فلسفهای عمیق از فرهنگ، هنر، و هویت ایرانی پشت این طراحی نهفته است.
از هنر ساسانی تا رسالت فرهنگی دانشآموختگان
لوگوی دانشگاه تهران، یکی از نمادهای ماندگار هویت علمی و فرهنگی ایران است. این لوگو از دو عنصر اصلی تشکیل شده:
- دو بال متقارن که در بالای لوگو قرار دارند
- واژهی «تهران» که با خطی خاص و الهامگرفته از خط پهلوی طراحی شده
این عناصر نهتنها جلوهای زیباشناسانه دارند، بلکه حامل مفاهیم عمیق تاریخی، فرهنگی و فلسفیاند. در ادامه، با ریشههای این نمادها، معناهای پنهانشان، و تأثیرشان بر طراحی لباس فارغالتحصیلی دانشگاه تهران آشنا میشویم. سفریست از دل تاریخ ساسانی تا آیین دانش امروز.
ریشههای تاریخی لوگوی دانشگاه تهران
طراحی لوگو دانشگاه تهران برگرفته از یک گچبری دورهی ساسانی هست که در منطقهی «امالزعتر» عراق کشف شده؛ منطقهای که در دوره باستان با نام تیسفون شناخته میشد و زمانی بخشی از قلمرو ایران ساسانی بوده. در دل این گچبری دو بال متقارن وجود دارد که در بالای آنها واژهای به خط پهلوی نقش بسته که معادل فارسی امروزی آن کلمه «افزون» است.
مفهوم واژهی افزون:
در فرهنگ ساسانی، «افزون» به معنای افزایش، باروری و تعالی است. اما فراتر از معناهای لغوی، این واژه حامل یک پیام انسانی بوده که این دیدگاه، رسالت انسان ایرانی را تعریف میکرد: افزودن به جهان، نه فقط زیستن در آن. مفهوم این رسالت یعنی هر فرد ایرانی در طول زندگی باید چیزی ارزشمند به این دنیا اضافه کند؛ نظیر دانش، مهارت، یا اثری که جهان را بهتر کند. در نسخهی اصلی لوگو دانشگاه تهران نیز، واژهی «تهران» نیز به خط پهلوی و با همان فرم واژهی «افزون» نوشته شده؛ گویی که شهر تهران، و دانشگاه تهران، ادامهدهندهی همان رسالتاند: افزایش دانش، فرهنگ و شکوه انسانی.
تطابق بخشهای لوگوی دانشگاه تهران با گچبری دوره ساسانی
دو بال در لوگو؛ نماد پرواز انسان ایرانی
با الهام از همین گچبری، دو بال در لوگوی دانشگاه تهران قرار داد. این دو بال، نماد پرواز انسان ایرانی به سوی دانایی و تعالیاند. بالهایی که از دل تاریخ برخاستهاند و بر فراز دانش امروز نشستهاند. جالب اینجاست که این دو بال فقط در گچبری دیده نمیشوند؛ بلکه در تاریخ ایران، چندین شاه ساسانی نیز این دو بال را در تاج خود داشتهاند. این بالها در تاج سلطنتی، نماد فرّه ایزدی بودند. این بالها بر روی تاج پادشاهان در سکههای ضرب شده در آن دوران نیز وجود داشتند.
شباهت بالهای تاج شاهان ساسانی با بالهای لوگوی دانشگاه تهران
قاب دایرهای کلی لوگو
و در نهایت کل لوگوی دانشگاه تهران در یک قاب دایرهای شکل قرار گرفته که نماد کمال، تمامیت، و وحدت هست. دایره در نمادشناسی، شکلی بیانتهاست که به چرخه دانش و پویایی فکری اشاره داره.
طراح لوگو دانشگاه تهران کیست؟
لوگوی دانشگاه تهران توسط استاد محسن مقدم طراحی شده؛ یکی از بنیانگذاران پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران و از چهرههای برجستهی باستانشناسی و هنر ایران. او در کنار همسرش سلما، سالها به گردآوری آثار تاریخی و هنری پرداخت و خانهی خود را به موزهای زنده از فرهنگ ایران تبدیل کرد.
لباس فارغالتحصیلی دانشگاه تهران؛ ادامهی نماد «افزون» در تن دانشآموختگان
در ادامهی طراحی لوگو، استاد مقدم لباس رسمی فارغالتحصیلی دانشگاه تهران را نیز با الهام از همین نمادها طراحی کرد. این لباس فقط یک پوشش نیست؛ بلکه لباسی آیینی است که فلسفهی «افزودن» را در قالبی ملموس به دانشآموختگان منتقل میکند.
در طراحی این لباس، دو بال نمادین به شکل گلدوزی یا چاپ روی شنل یا یقهی لباس ظاهر شدهاند. این بالها نماد پرواز، تعالی، و رسالت انسانیاند؛ گویی هر فارغالتحصیل، با عبور از مسیر دانش، اکنون آمادهی پرواز به سوی خدمت و افزودن به جهان است.
فلسفهی طراحی لباس فارغالتحصیلی دانشگاه تهران:
- با الهام از جبههای ایرانی طراحی شده
- نماد وقار، شکوه، و مسئولیت اجتماعی است
- دو بال روی آن، یادآور رسالت فرهنگی ایران باستاناند: افزایش و تعالی
دکتر محسن مقدم طراح لوگو و لباس فارغ التحصیلی دانشگاه تهران
نگاهی از بالا: سر در دانشگاه تهران نماد پرواز دانش
اگر از بالا به سردر دانشگاه تهران نگاه کنیم، فرم آن یادآور دو بال گسترده است؛ گویی نمادی از پرواز به سوی دانش و آیندهای روشن. طراحی مدرن این سازه نهتنها با زیباییشناسی روز همخوانی دارد، بلکه بازتابی از پیوند میان سنت علمی و دانش مدرن است. این سردر، دروازهای است به جهانی از اندیشه، پژوهش و نوآوری.
طراحی سر در دانشگاه تهران با الهام از دو بال گسترده به شکل مدرن
اگر میخواهید بیشتر بدانید
اگر این نمادها، فلسفهها و طراحیها برایتان جذاب بودند و دوست دارید از نزدیک با آثار استاد محسن مقدم و ریشههای فرهنگی لوگوی دانشگاه تهران آشنا شوید، پیشنهاد میکنم حتماً سری به موزه مقدم بزنید.
در این موزه میتوانید:
- گچبری اصلی با نماد «افزون» را ببینید
- سکههای شاهان ساسانی با تاجهای دو بال را بررسی کنید
- لباس فارغالتحصیلی دانشگاه تهران را در کنار دیگر آثار استاد مقدم مشاهده کنید
آدرس موزه مقدم:
تهران، خیابان امام خمینی، بین خیابان ولیعصر و شیخ هادی، پلاک ۲۴۹
موزه دکتر محسن مقدم در تهران
مطالب زیر را حتما مطالعه کنید
استعدادیابی؛ کلید طلایی انتخاب رشته و مسیر شغلی آینده
مجموعهها در زندگی واقعی: از کلاس ریاضی تا الگوریتمهای هوشمند
دیدگاهتان را بنویسید